Yeni bir ülkedeki ilk haftalar yorucudur. Yapmanız gereken pek çok iş vardır ve çoğu zaman hangisinin önce geldiği belli değildir. Bazı işlerin kesin bir son tarihi vardır, bazıları ise bekleyebilir. Bu yazıda ilk 30 gün için bir zaman planı bulacaksınız. Yazıyı okuduktan sonra hangi işlerin hangi hafta önemli olduğunu, hangi belgelere ihtiyacınız olduğunu ve tipik sorunlardan nasıl kaçınacağınızı bileceksiniz.
Başlamadan önce: Belgeleri hazırlayın
Resmî dairelerdeki ve şirketlerdeki randevuların çoğu benzer şekilde ilerler. Sizden genellikle aynı belgeler istenir. Bu yüzden hem kâğıt üzerinde hem de dijital olarak bir dosya hazırlayın. Şu belgelere sık sık ihtiyacınız olacak:
- Pasaport veya kimlik kartı (Personalausweis)
- Varsa vize veya oturma izni (Aufenthaltstitel)
- Kira sözleşmesi (Mietvertrag)
- Ev sahibi onay belgesi (Wohnungsgeberbestätigung): Ev sahibinizin eve taşındığınızı onayladığı bir form
- İş sözleşmesi veya üniversitenin kabul belgesi
- Ailenizle geliyorsanız doğum belgesi ve evlilik cüzdanı
Bazı daireler belgelerin çevirisini ister. Hangi biçimi kabul ettiğini önceden ilgili daireye sorun.
1. ile 3. gün arası: Yerleşmek ve randevu almak
İlk günlerde asıl amaç, size ulaşılabilir olması ve önemli randevuları erkenden almaktır.
- Telefon: Başlangıçta ön ödemeli (Prepaid) bir hat çoğu zaman en kolay çözümdür. Bunun için genellikle Alman banka hesabına ihtiyacınız yoktur. Ancak hattın etkinleştirilmesi için kimliğinizle kimlik doğrulaması yapmanız gerekir. Daha fazlası için: Telefon tarifesi seçmek.
- Vatandaşlık bürosundan (Bürgeramt) randevu: Bürgeramt, şehrinizde ikametgâh kaydının yapıldığı dairedir. Birçok büyük şehirde randevu bulmak zordur. Bu yüzden hemen randevu alın, mümkünse daha eve taşınmadan önce.
- Sayaç değerlerini not edin: Taşınırken elektrik sayacının ve varsa doğalgaz sayacının fotoğrafını çekin. Elektrik ve doğalgaz aboneliğini daha sonra bu rakamlarla yaptıracaksınız.
- İnternet sipariş edin: Ev internetinin çalışmaya başlaması birkaç hafta sürebilir. Erken sipariş verirseniz daha az beklersiniz. Bilgileri Ev interneti sayfasında bulabilirsiniz.
1. hafta: Sağlık sigortası ve enerji
Almanya'da sağlık sigortası zorunludur. İlk günden itibaren sigortalı olmalısınız. Burada çalışan olarak işe başlıyorsanız genellikle bir yasal sağlık sigortası kurumu (gesetzliche Krankenkasse) seçer ve bunu işvereninize bildirirsiniz. Öğrenciler, serbest çalışanlar ve diğer gruplar için ayrı kurallar geçerlidir. Bu konuda Sağlık sigortası yaptırmak yazısını okuyun.
Ayrıca elektrik aboneliği yaptırın. Kendiniz bir sözleşme yapmazsanız elektriği otomatik olarak yerel temel tedarikçiden (Grundversorger) alırsınız. Temel tedarik (Grundversorgung) şu anlama gelir: Elektriğiniz vardır, ancak tarife çoğu zaman diğer tekliflerden daha pahalıdır. Daha sonra tedarikçinizi değiştirebilirsiniz. Daha fazlası için: Elektrik aboneliği yaptırmak. Eviniz doğalgazla ısınıyorsa aynısı doğalgaz için de geçerlidir: Doğalgaz aboneliği yaptırmak. Elektrik veya doğalgazın kiraya dahil olup olmadığını ev sahibinize sorun. Bazı evlerde durum böyledir.
2. hafta: İkamet kaydı ve oturum durumunu netleştirmek
İkamet kaydı (Anmeldung), başlangıçtaki en önemli iştir. Kural olarak eve taşındıktan sonraki iki hafta içinde Bürgeramt'a kayıt yaptırmanız gerekir. Kayıttan sonra ikamet belgesi (Meldebescheinigung) alırsınız. Bu, adresinizi onaylayan bir belgedir. Bankalar gibi pek çok kurum bu belgeyi görmek ister. Tüm adımlar İkamet kaydı yaptırmak sayfasında yer alıyor.
Süre içinde randevu bulamazsanız öylece beklemeyin. Ne yapabileceğinizi Bürgeramt'a sorun. İşleyiş şehirden şehre farklıdır.
AB dışındaki bir ülkeden geliyorsanız oturum hakkınız temel bir konudur. Bu konuda yetkili kurum Yabancılar Dairesi'dir (Ausländerbehörde). Bu, şehrinizde veya ilçenizde (Landkreis) oturum ve vize işlerine bakan dairedir. Vizenizin ne kadar süre geçerli olduğunu kontrol edin. Randevu için erkenden harekete geçin, çünkü burada da bekleme süresi uzun olabilir. Hangi belgelere ihtiyacınız olduğu durumunuza bağlıdır. Genel bilgileri Oturma iznini netleştirmek sayfasında bulabilirsiniz. Kişisel durumunuz için Yabancılar Dairesi'ne veya göçmenlere yönelik bir danışma merkezine başvurun.
3. hafta: Banka hesabı ve ev ile ilgili yükümlülükler
İkamet belgesiyle genellikle bir vadesiz hesap (Girokonto) açabilirsiniz. Girokonto; maaş, kira ve ödemeler için kullanılan normal bir hesaptır. İşvereninizin maaşınızı yatırabilmesi için hesap numaranıza (IBAN) ihtiyacı vardır. Adımlar ve ipuçları için: Banka hesabı açmak.
Bu dönemde genellikle Federal Merkezi Vergi Dairesi'nden (Bundeszentralamt für Steuern) vergi kimlik numaranızın (Steuer-Identifikationsnummer) yazılı olduğu bir mektup da gelir. Bu numara işvereniniz için gereklidir. Normalde ikamet kaydından sonra otomatik olarak gönderilir. Birkaç hafta sonra hâlâ gelmediyse Vergi numarası almak yazısını okuyun.
Almanya'da her konut için yayın ücreti (Rundfunkbeitrag) ödenmesi gerekir. Bu, kamu radyo ve televizyonu için alınan bir ücrettir ve kişi başına değil, konut başına ödenir. Evinizde zaten ödeme yapan biri varsa, örneğin ortak bir evde (Wohngemeinschaft), sizin ayrıca ödemeniz gerekmez. Aksi takdirde taşındıktan kısa süre sonra kayıt yaptırın: Yayın ücreti için kayıt.
Şimdi sigortaları da gözden geçirin. Özel sorumluluk sigortası (private Haftpflichtversicherung) zorunlu değildir, ama çok yaygındır. Başkalarına yanlışlıkla zarar verdiğinizde bu zararı öder. Ev eşyası sigortasına (Hausratversicherung) ihtiyacınız olup olmadığı, mobilyalarınızın ve cihazlarınızın ne kadar değerli olduğuna bağlıdır.
4. hafta: Aile, dil ve ulaşım
Çocuklarınız varsa çocuk parası (Kindergeld) alabilirsiniz. Başvuruyu Aile Kasası'na (Familienkasse) yaparsınız. Aile Kasası, Federal İş Ajansı'na (Bundesagentur für Arbeit) bağlıdır. Hak sahibi olup olmadığınız oturum durumunuza da bağlıdır. Başvuruyu geciktirmeyin, çünkü çocuk parası geriye dönük olarak yalnızca sınırlı bir süre için ödenir. Daha fazlası için: Çocuk parasına başvurmak.
Almanca kursunuzu da planlayın. İyi dil bilgisi resmî dairelerde, işte ve günlük hayatta işinizi kolaylaştırır. Kurslar ve uyum kursu (Integrationskurs) hakkında bilgileri Almanca öğrenmek sayfasında bulabilirsiniz.
Araba kullanmak istiyorsanız ehliyetinizi kontrol edin. AB ülkelerinden alınan ehliyetler kural olarak geçerliliğini korur. Başka bir ülkeden alınan ehliyet ise çoğunlukla yalnızca sınırlı bir süre, genellikle Almanya'ya taşındıktan sonraki altı ay boyunca geçerlidir. Bu sürenin ardından ehliyetinizi Alman ehliyetine çevirtmeniz gerekir. Bu zaman alabilir, bu yüzden erken başlayın: Ehliyeti kontrol etmek ve çevirtmek. Arabanız varsa, tescil ettirebilmek için önce bir araç sigortasına (Kfz-Versicherung) ihtiyacınız vardır.
Rahatça bekleyebilecek işler
Her şeyin ilk ayda yapılması gerekmez. Şu işleri daha sonra da halledebilirsiniz:
- Kredi kartı başvurusu yapmak
- Ön ödemeli hat yerine sabit bir cep telefonu sözleşmesi yapmak
- Memleketinize para göndermek için uygun fiyatlı bir yol bulmak
- Schufa'yı anlamak. Schufa bir kredi bilgi kuruluşudur, yani ödeme alışkanlıklarınızla ilgili veri toplayan bir şirkettir. Faturalarınızı zamanında öderseniz aylar içinde iyi bir puan oluşturursunuz.
Tipik hatalar ve bunlardan nasıl kaçınılır
- Bürgeramt randevusunu çok geç aramak. Hemen ilk gün randevu alın.
- Ev sahibi onay belgesini unutmak. Bu form olmadan ikamet kaydı genellikle mümkün değildir. Anahtar tesliminde ev sahibinizden bu belgeyi isteyin.
- Posta kutusunda isim olmaması. Vergi numarası gibi önemli belgeler mektupla gelir. Adınızı posta kutusuna ve kapı ziline yazın.
- Mektupları açmamak. Resmî dairelerden gelen mektuplarda çoğu zaman süreler vardır. Tüm mektupları açın ve anlamadığınız bir şey olursa yardım isteyin.
- Sözleşmeleri anlamadan imzalamak. Sözleşme süresine ve fesih süresine (Kündigungsfrist) dikkat edin. İmzalamadan önce sorun.
- Kopyaları saklamamak. Her başvurunun bir kopyasını veya fotoğrafını saklayın.
Sık sorulan sorular
İlk 30 gündeki en önemli iş nedir?
Bürgeramt'ta ikamet kaydı yaptırmak. Banka hesabı ve vergi numarası gibi pek çok adım buna bağlıdır. İlk günden itibaren sağlık sigortanızın olması da önemlidir.
İkamet belgesi olmadan banka hesabı açabilir miyim?
Bu bazı bankalarda mümkündür, ama hepsinde değil. Hangi belgeleri istediğini doğrudan bankaya sorun.
Bürgeramt'tan randevu alamazsam ne yapmalıyım?
Gün içinde birkaç kez boş randevu olup olmadığına bakın, çünkü randevular sık sık iptal edilir. Doğrudan daireye de sorun. Bazı şehirlerin başka çözümleri vardır, örneğin randevusuz açık kabul saatleri.
Ne yapacağımı bilemezsem nereden yardım alabilirim?
Birçok şehirde göçmenler için ücretsiz danışma merkezleri vardır. Orada formlar ve oturumla ilgili genel sorularda size yardımcı olurlar. En yakın merkezin nerede olduğunu belediyeniz size söyleyebilir.